Muzeum Okręgowe | Zielarstwo i ziołolecznictwo. Przeszłość – teraźniejszość

Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy wraz z partnerami zapraszają na III Interdyscyplinarną Konferencję Naukową zatytułowaną „Zielarstwo i ziołolecznictwo. Przeszłość – teraźniejszość”. Wydarzenie odbędzie się w dniach 24-25 października 2025 roku w historycznych wnętrzach Apteki pod Łabędziem przy ul. Gdańskiej 5.

Tematyka konferencji koncentruje się na obszernej i wielopłaszczyznowej dziedzinie, jaką jest zielarstwo i ziołolecznictwo. Praktyki te, sięgające korzeniami okresu prehistorycznego, przez wieki stanowiły jeden z filarów dawnych praktyk terapeutycznych. Wiedza o pozyskiwaniu i przechowywaniu surowców roślinnych poprzedzała próby zrozumienia mechanizmów ich działania.

W XIX wieku, dzięki postępom fitochemii, nastąpił chwilowy odwrót od leków roślinnych na rzecz rozwijającej się syntezy chemicznej. Jednak doświadczenia historyczne, w tym deficyt surowców syntetycznych podczas I wojny światowej, oraz możliwości nowoczesnego rolnictwa sprawiły, że w kolejnych dekadach nastąpił intensywny rozwój zielarstwa.

Obecnie fitoterapia jest przedmiotem badań naukowych i studiów uniwersyteckich, interesując zarówno profesjonalistów z kręgów biomedycyny, jak i zwolenników terapii alternatywnych. Złożoność tematu wymaga interdyscyplinarnego podejścia, łączącego perspektywę historyczną ze spojrzeniem współczesnym. Celem seminarium jest próba przedstawienia aktualnych badań prowadzonych w tym obszarze.

Organizatorami wydarzenia są: Sekcja Historii Farmacji Oddziału Bydgoskiego Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) oraz Fundacja Naukowa Bydgoska Szkoła Historii Nauk Medycznych.

Program konferencji:

Dzień 1 – 24 października (piątek)

• 10.00-11.00 Rejestracja uczestników
• 11.00 Przywitanie zgromadzonych oraz otwarcie obrad

𝟭𝟭.𝟬𝟬–𝟭𝟮.𝟰𝟬 𝗦𝗲𝘀𝗷𝗮 𝗜

• Emilia Przyborowska (Warszawa), Najstarsze zielniki w zbiorach Działu Starej Książki Medycznej GBL
• Magdalena Filipek (Milanówek), Wśród roślin i słów – XIX-wieczne zapisy Celiny z Treterów Dominikowskiej
• Mikołaj Radomski (Słupsk), Rośliny w wierzeniach i magii leczniczej Pomorzan w świetle badań folklorystycznych Ulricha Jahna z końca XIX w.
• Filip Bukowski (Toruń), Rośliny czarowne w „Klechdach polskich” Bolesława Leśmiana
• Dyskusja – 20 minut

Przerwa kawowa 12.40-13.00

𝟭𝟯.𝟬𝟬-𝟭𝟰.𝟰𝟬 𝗦𝗲𝘀𝗷𝗮 𝗜𝗜

• Magdalena Oprządek (Warszawa), Rośliny lecznicze w dziejach Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego
• Jarosław Mikietyński (Bydgoszcz), Lecznicze działanie drzew
• Katarzyna Sadowska (Bydgoszcz), Kwiaty jadalne – czy tylko atrakcja kulinarna?
• Jadwiga Andrzejewska (Bydgoszcz), Pozyskiwanie surowców zielarskich w obliczu zmian klimatycznych
• Dyskusja – 20 minut

Lunch + oprowadzanie po Aptece Pod Łabędziem

Dzień 2 – 25 października (sobota)

𝟭𝟬.𝟬𝟬-𝟭𝟮.𝟬𝟬 𝗦𝗲𝘀𝗷𝗮 𝗜𝗜𝗜

• Weronika Gumowska (Warszawa), Ostryż długi (Curcuma longa L.) – od tradycji po współczesne badania
• Antonina Kasprzak (Bydgoszcz), Aktywność antydrobnoustrojowa olejków eterycznych wobec bakterii i drożdżaków
• Aleksandra Białczyk (Bydgoszcz), Antyoksydanty pochodzenia roślinnego w terapii bielactwa nabytego
• Julia Kopacz, Tomasz Załuski (Bydgoszcz), Rośliny w leczeniu chorób serca – przyjazne zioła czy trucizny?
• Kamila R. Nowak, Justyna Lema- Rumińska (Bydgoszcz), Roślinne kultury in vitro jako nowoczesna alternatywa w pozyskiwaniu cennych metabolitów roślinnych
• Dyskusja – 20 minut

Przerwa kawowa 12.00-12.20

𝟭𝟮.𝟮𝟬-𝟭𝟰.𝟬𝟬 𝗦𝗲𝘀𝗷𝗮 𝗜𝗩

• Justyna Stępkowska (Warszawa), Ziołolecznictwo w praktyce leczniczej polskich rodzin
• Joanna Medycka (Osiek nad Notecią), Zastosowanie surowców zielarskich w poradach zdrowotnych publikowanych na łamach „Mojej Przyjaciółki”
• Wojciech Ślusarczyk, Anna Bijałd (Bydgoszcz, Warszawa), Zioła lecznicze w drogerii według „Kalendarza poradnika informatora na rok 1939”
• Alicja Latkowska (Warszawa), Nie martwa natura. Rośliny i ziołolecznictwo w sztuce współczesnej w kontekście programu Muzeum Farmacji w Warszawie
• Dyskusja – 20 minut

Podsumowanie konferencji Lunch