El Gallery | Wystawa „Optyczna pamięć dźwięku” Kingi Eliasz

Kinga Eliasz zapraszają na wystawę „Optyczna pamięć dźwięku. Od taśmy filmowej do wielobarwnego obrazu”. Ekspozycja prezentuje piętnaście wielkoformatowych kompozycji powstałych na bazie archiwalnych ścieżek dźwiękowych z taśm 35 mm.

Dźwięk filmowy zazwyczaj dociera do odbiorcy wyłącznie drogą słuchową, a jego fizyczny zapis na nośniku pozostaje ukryty przed wzrokiem kinomanów. Kinga Eliasz w swoim najnowszym projekcie artystycznym odwraca tę zależność. Optyczna ścieżka dźwiękowa, umieszczona na krawędzi taśmy 35 mm, staje się głównym tematem prac wizualnych. Artystka przygotowała piętnaście wielobarwnych kompozycji, w których łączy historię kinematografii, archiwalną materię filmową oraz doświadczenie z zakresu fotografii konceptualnej.

Podstawą projektu są autentyczne fragmenty kopii filmowych. Autorka zeskanowała ścieżki dźwiękowe, precyzyjnie je wyodrębniła i powiększyła kilkaset razy. Zapis, który na taśmie mierzy zaledwie kilka milimetrów, tworzy obecnie kompozycje o wysokości przekraczającej trzy metry. Czarne formy widoczne na planszach nie są odręczną ilustracją muzyki, lecz wiernym, powiększonym odzwierciedleniem konkretnego sygnału akustycznego, który podczas seansu odczytywała aparatura projekcyjna.

Wymiar historyczny projektu odwołuje się do przełomowego momentu w dziejach kina – przejścia od filmów niemych z muzyką na żywo do projekcji z dźwiękiem zintegrowanym na wspólnym nośniku. Taśma filmowa zyskała wówczas widzialny ślad akustyczny, który po latach posłużył jako materiał plastyczny.

Materiały do realizacji projektu przekazali Robert Szamałek z Kinoteatru Adria oraz Marek Maciejewski, dawny kinooperator, a obecnie realizator dźwięku prowadzący firmę M-Akustik, współpracującą między innymi przy Europejskiej Akademii Jazzu. Wykorzystanie tych taśm zwraca uwagę na wkład kinooperatorów i techników w rozwój kultury filmowej. W kontekście trwającego Roku Ludzi Filmu z Kujaw i Pomorza 2026 przypomnienie o tej grupie zawodowej zyskuje szczególne znaczenie.

Bezpośrednią inspirację dla prac Kingi Eliasz stanowi cykl „Fotografie dźwięków” Wojciecha Bruszewskiego z 1971 roku. Związki autorki z twórczością profesora sięgają 2000 roku, kiedy realizowała dyplom w jego pracowni plastyki intermedialnej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Projekt wpisuje się również w tradycję eksperymentów awangardowych z lat 20. i 30. XX wieku, opisanych przez Andreya Smirnova w publikacji „Sound in Z”. Twórcy tacy jak Arsenij Awraamow czy Jewgienij Szołpo tworzyli grafikę w celu generowania dźwięków. Kinga Eliasz obrała wektor odwrotny: istniejący zapis dźwiękowy przekształciła w autonomiczny obraz.

W odróżnieniu od czarno-białych prac Bruszewskiego, bydgoska ekspozycja bazuje na nasyconej palecie barwnej. Czerwienie, żółcie, zielenie, turkusy, błękity i fiolety tworzą wizualny odpowiednik rozpiętości tonów i dynamiki dźwięku. Zastosowane kolory nie tworzą sztywnego kodu przypisanego do określonych częstotliwości, lecz pozostają autorską interpretacją akustycznej skali.

Informacje dla zwiedzających

Wystawa jest dostępna dla publiczności w lokalu Cafe Flore przy ulicy Krętej 3/2 w Bydgoszczy.

• Czas trwania ekspozycji: od środy, 30 września 2026 roku do niedzieli, 29 listopada 2026 roku (główny cykl prezentacji zaplanowano w terminie od 30 września do 14 października 2026 roku).
• Godziny otwarcia: codziennie w godzinach od 11:00 do 20:00.
• Miejsce: Cafe Flore, ul. Kręta 3/2, 85-117 Bydgoszcz.
• Wstęp: wolny w godzinach pracy lokalu.